నిర్జల ఏకాదశి
హిందూ చాంద్రమాన క్యాలెండర్లోని ఇరవై నాలుగు ఏకాదశులలో నిర్జల ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైనదిగా, అత్యంత కఠినమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రతి సంవత్సరం జ్యేష్ఠ మాసం శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి తిథి నాడు (సాధారణంగా జూన్ నెలలో) ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు.
నిర్జల అంటే 'నీరు లేనిది' అని అర్థం. ఈ రోజున ఉపవాసం ఆచరించే భక్తులు ఏకాదశి సూర్యోదయం నుండి మరుసటి రోజు ద్వాదశి సూర్యోదయం వరకు 24 గంటల పాటు ఆహారమే కాకుండా, కనీసం మంచినీటి చుక్కను కూడా తీసుకోకుండా అత్యంత కఠినమైన నియమాన్ని పాటిస్తారు.
భీముని కథ మరియు నిర్జల ఏకాదశి
మహాభారతంలో ఈ ఏకాదశిని పాండవ భీమ ఏకాదశి అని కూడా పిలుస్తారు.
పాండవుల వనవాస కాలంలో ధర్మరాజు, అర్జునుడు, నకులుడు, సహదేవుడు మరియు ద్రౌపది ప్రతి నెలలో వచ్చే రెండు ఏకాదశుల నాడు నిష్టగా ఉపవాసం ఉండేవారు. కానీ తీవ్రమైన ఆకలి గల భీముడు (వృకోదరుడు) ఒక రోజు కూడా ఆహారం లేకుండా ఉండలేకపోయేవాడు. తాను ఈ ఆధ్యాత్మిక కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించలేకపోతున్నాననే బాధతో భీముడు వ్యాస మహర్షిని ఆశ్రయించి తన సమస్యను వివరించాడు.
అప్పుడు వేదవ్యాసుడు భీమునికి ఒక ఉపాయాన్ని ఉపదేశించాడు. ప్రతి ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండలేని పక్షంలో, జ్యేష్ఠ శుద్ధ ఏకాదశి నాడు మాత్రం కనీసం నీరు కూడా ముట్టకుండా అత్యంత శ్రద్ధతో ఉపవాసం ఉండాలని సూచించాడు. ఈ ఒక్క నిర్జల ఏకాదశి వ్రతాన్ని పరిపూర్ణ భక్తితో ఆచరిస్తే, సంవత్సరంలోని మిగిలిన 24 ఏకాదశులను ఆచరించినంత పుణ్యఫలం లభిస్తుందని వ్యాస మహర్షి అభయమిచ్చారు. వ్యాసుని ఆదేశానుసారం భీముడు ఈ కఠినమైన వ్రతాన్ని విజయవంతంగా ఆచరించి, ఆ సర్వ పుణ్యఫలాన్ని పొందాడు. అందువల్లనే దీనిని భీమ ఏకాదశి అని కూడా అంటారు.